Tên khác: Mật nhân, Bá bệnh, Tongkat Ali (Malaysia)

Tên khoa học: Eurycoma longifolia Jack

Tên đồng danh:  Eurycoma cochinchinensis Pierre; Eurycoma latifolia Ridl.; Eurycoma longifolia var. cochinchinensis Pierre; Eurycoma merguensis Planch.; Eurycoma tavoyana Wall.; Eurycoma eglandulosa Merr.;

Đặc điểm nhận dạng:

Cây có chiều cao từ 2 đến 8 mét, mọc lông ở nhiều phần khác nhau và không có nhiều nhánh.

Lá kép mọc đối, hình bầu dục, bao gồm từ 21 đến 25 lá chét không có cuống, mọc so le, mặt trên màu xanh lá cây sáng, mặt dưới màu trắng tinh. Cuống lá có màu nâu đỏ.

Cụm hoa mọc ở đầu cành dưới dạng chùm kép, chùm tán hoặc chùy rộng, cuống có lông màu gỉ Sắt. Hoa có màu đỏ nâu.

Quả hạch hình trứng, hơi dẹt, nhẵn, có rãnh dọc, chứa một hạt, màu vàng đỏ khi chín, trên mặt hạt có nhiều lông ngắn.

Sinh học, sinh thái:

Cây này sống hoang dã ở vùng núi và trong rừng thưa, thường mọc dưới tán các cây gỗ lớn và đôi khi cả ở đồi cây bụi vùng trung du.

Mùa hoa từ tháng 3 đến 8, quả chín từ tháng 9 đến 11.

Phân bố:

Trong nước: Ở Việt Nam, có gặp ở hầu hết các tỉnh, phổ biến nhất là ở Lạng Sơn, Vĩnh Phúc, Thanh Hóa, Nghệ An vào tới Ninh Thuận, Gia Lai.

Trên thế giới: Malaysia, Indonesia, phân bố ít hơn ở Thái Lan, Việt Nam, Lào và Ấn Độ.

Tình trạng bảo tồn:

Sách đỏ thế giới IUCN (2023) phân hạng Loài ít quan tâm (LC)

Giá trị, công dụng:

Rễ cây có vị đắng mạnh, được dùng làm chất bổ sung trong thực phẩm và thức uống.

Vỏ của thân sử dụng để tăng cường sức khỏe và chữa nhiều loại bệnh gồm ăn uống không tiêu, buồn nôn, đầy bụng, tiêu chảy, đau lưng, nhức mỏi.

Quả cây có thể dùng để chữa lỵ và ỉa chảy và có thể ăn được khi chín.

Lá được sử dụng để làm nước tắm chữa ghẻ và lở ngứa.

Ở Indonesia và Malaysia, rễ cây được dùng để tăng sinh lực, cải thiện chứng trầm cảm sau sinh, tăng cường sức khỏe tình dục, giảm sốt, trị giun sán đường ruột, bệnh lỵ, tiêu chảy, khó tiêu và vàng da.

Ở Việt Nam, hoa và quả được dùng trị bệnh lỵ, rễ dùng trị sốt rét và sốt.

Ở Malaysia, cây được chế thành dạng bôi giúp giảm đau đầu và đau bụng.

Ở châu Âu, Hoa Kỳ với nhiều công dụng như tăng cường sức khỏe tình dục, cải thiện tình trạng suy nhược cơ thể, trị sốt rét, tiểu đường, các rối loạn về tiêu hóa, các bệnh về khớp, phì đại tuyến tiền liệt ở nam giới.

Ở Mỹ, Indonesia và Malaysia, cây được dùng rộng rãi ở dạng thương mại. Ở thị trường thức uống, nó là thành phần thông dụng trong cà phê và thức uống tăng cường năng lượng.

Biện pháp bảo vệ: