Tên khác: Giâu tiên; Dâu đất; du trung bộ; a loang bo loang; mow lan (Ba Na)
Tên khoa học: Baccaurea annamensis Gagnep.
Tên đồng danh:
Họ: Thầu dầu – Euphorbiaceae
Bộ: Sơ ri – Malpighiales
Đặc điểm nhận dạng:
Cây gỗ cao đến 10m, cành non khỏe, phủ lông dày màu vàng nhạt, rồi không lông, vết sẹo lá hình thận.
Lá có phiến hình mũi mác rộng hay hình bầu dục, dài 14 - 20cm, rộng 10 - 13cm, hai đầu nhọn, chất giấy gần như da, mặt trên nhẵn, mặt dưới phủ lông nhung; gân bên 8 đôi, gân nhỏ song song, đều nổi rõ ở mặt dưới; cuống lá dài 4 - 5cm; lá kèm dạng tam giác, dài 5 - 7mm, sớm rụng.
Cụm hoa đực là chùm đơn hay xếp 2 - 3 cái trên các cành, ở nách những sẹo lá, dài 7 - 15 cm, có lông. Hoa đực có 4 lá đài, 8 - 10 nhị và nhụy lép.
Quả mọng hình cầu, đường kính 1 cm, có lông thưa, áp sát, có đầu nhụy tồn tại, tỏa tia dạng sao; hạt 2 - 4.
Sinh học, sinh thái:
Cây mọc trong rừng thường xanh nhiệt đới ở độ cao lên tới 900 - 1000m. Cây ưa ẩm, thường mọc ven suối khe, chân núi, hẻm núi, trên đất khá bằng phẳng hay dốc thoải. Tái sinh kém. Sự ra hoa kết quả hằng năm theo chu kỳ, mấy năm lại được mùa một lần.
Mùa quả chín tháng 8-9.
Phân bố:
Trong nước: Mọc rải rác từ Quảng Trị vào tới Khánh Hòa.
Tình trạng bảo tồn:
Loài đặc hữu của Việt Nam.
Sách đỏ thế giới IUCN (2021) xếp hạng loài sắp nguy cấp (VU)
Giá trị, công dụng:
Gỗ được sử dụng trong xây dựng thông thường, đồ dùng gia đình, làm giá thể nuôi trồng mộc nhĩ và nấm, làm gỗ trụ mỏ và củi đun.
Quả ăn ngon, có vị chua ngọt. Có thể dùng chế xirô, mứt sinh tố, ăn tươi hay đóng hộp. Có thể chọn làm đối tượng kinh doanh cây ăn quả với phương thức trồng tập trung của nông trường, rừng vườn.
Biện pháp bảo vệ: