Năm 2025, công tác cứu hộ động vật hoang dã tại Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng vẫn diễn ra lặng lẽ nhưng không hề “nhẹ”. Mỗi trường hợp tiếp nhận, chăm sóc đều đặt ra yêu cầu cao về chuyên môn, trách nhiệm và sự tận tâm trong công tác cứu hộ.

Hồng Hoàng được nuôi dưỡng, chăm sóc tại Khu cứu hộ (Ảnh: Đinh Huy Trí)

Bộ máy thay đổi, nhưng cứu hộ không được phép “đứt đoạn”

Năm 2025, việc tiếp nhận động vật hoang dã diễn ra trong bối cảnh địa phương triển khai sắp xếp đơn vị hành chính theo chủ trương của Trung ương, vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời thực hiện Thông tư số 27/2025/TT-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về quản lý, cứu hộ động vật hoang dã.

Trong những giai đoạn chuyển đổi như vậy, thủ tục có thể thay đổi, đường phối hợp có thể phải sắp lại. Nhưng với cứu hộ, điều quan trọng nhất là không để chậm trễ: chỉ muộn một chút, cơ hội sống của động vật có thể mất đi. Ban quản lý VQG Phong Nha - Kẻ Bàng đã chủ động phối hợp với kiểm lâm, công an và chính quyền địa phương để công tác tiếp nhận vẫn được thực hiện đúng trình tự, thủ tục, đồng thời đảm bảo an toàn cho người dân và phúc lợi động vật.

Tiếp nhận Hồng Hoàng từ cơ quan chức năng

114 cá thể được tiếp nhận, 46 cá thể trở lại tự nhiên

Trong năm 2025, VQG Phong Nha - Kẻ Bàng đã cứu hộ 114 cá thể động vật hoang dã, gồm 71 cá thể chuyển tiếp từ năm 2024, 42 cá thể tiếp nhận mới trong năm và 01 cá thể sinh sản trong quá trình nuôi bảo tồn. Phần lớn các cá thể do cơ quan chức năng bàn giao hoặc người dân tự nguyện giao nộp.

Những con số này đáng ghi nhận, nhưng điều đáng nghĩ hơn là: không cá thể nào tự nhiên “tự vào chuồng”. Phía sau mỗi ca tiếp nhận thường là một câu chuyện rời khỏi rừng theo cách không ai mong muốn.

Xử lý vết thương cho động vật

Ngay sau khi tiếp nhận, động vật được lập hồ sơ quản lý, khám sức khỏe ban đầu, cách ly kiểm dịch, và áp dụng biện pháp chăm sóc - điều trị phù hợp theo quy trình chuyên môn. Khâu cách ly ở đây không phải “cho đủ bước”, mà là lớp bảo vệ quan trọng để kiểm soát dịch bệnh và an toàn sinh học cho cả khu cứu hộ.

Cá thể Diều hoa Miến Điện tại chuồng cách ly

Trả động vật về rừng

Một cá thể được cứu sống chưa phải đã “xong”. Cứu hộ đúng nghĩa là chữa trị – phục hồi thể trạng – phục hồi khả năng sống hoang dã, để khi đủ điều kiện, cá thể đó có thể trở lại tự nhiên.

Năm 2025, Ban quản lý Vườn đã phối hợp với Trung tâm bảo tồn động vật hoang dã Nước Việt (FOUR PAWS Viet) và Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên và Phát triển (CCD) tổ chức kiểm tra sức khỏe định kỳ, tiêm phòng vaccine cho 07 cá thể Hổ và một số cá thể cứu hộ khác. Các nội dung chuyên môn như khám lâm sàng, xét nghiệm, siêu âm, nội soi, theo dõi thể trạng… được thực hiện nhằm phòng ngừa dịch bệnh và bảo đảm sức khỏe trong quá trình nuôi cứu hộ.

Những hoạt động này đôi khi khó “thấy” bằng mắt thường như một ca tiếp nhận hay một lần tái thả, nhưng lại là phần nền quan trọng: làm tốt chăm sóc – theo dõi là để giảm rủi ro, tăng cơ hội phục hồi, và tránh để cứu hộ biến thành “nuôi nhốt lâu dài”.

Các chuyên gia kiểm tra sức khỏe cho Hổ

Trong năm 2025, có 46 cá thể động vật hoang dã đã được tái thả về môi trường tự nhiên tại VQG Phong Nha – Kẻ Bàng. Việc tái thả được thực hiện trên cơ sở đánh giá tình trạng sức khỏe, khả năng thích nghi; lựa chọn địa điểm phù hợp với tập tính sinh thái của loài; đảm bảo đúng quy định và an toàn cho động vật.

Tái thả không chỉ là “mở cửa lồng”. Đó là quá trình cân nhắc kỹ lưỡng để thả đúng chỗ, đúng thời điểm, đúng điều kiện – để cơ hội sống sót của cá thể là cao nhất. Và rộng hơn, mỗi lần tái thả cũng là một thông điệp: rừng chỉ thực sự là rừng khi các loài còn có thể trở về và sống được trong đó.

Thả động vật về môi trường tự nhiên

7 cá thể không thể phục hồi

Bên cạnh những kết quả tích cực, có 07 cá thể cứu hộ không thành công do sức khỏe yếu hoặc tổn thương nặng. Cứu hộ không phải lúc nào cũng có phép màu: có những ca đến quá muộn, có những tổn thương không thể hồi phục.

Tổng hợp kết quả cho thấy tỷ lệ cứu hộ thành công đạt trên 93% - phản ánh nỗ lực chuyên môn và sự phối hợp trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Nhưng với góc nhìn bảo tồn, điều quan trọng hơn là mục tiêu dài hạn: làm sao để số ca cần cứu hộ giảm dần. Bởi cứu hộ giỏi đến đâu cũng không thể thay thế việc ngăn chặn từ đầu: giảm bẫy, giảm nuôi nhốt - buôn bán, tăng phát hiện sớm, tăng ý thức giao nộp kịp thời.

Những cánh cửa mở ra để rừng đón lại

Nhìn lại năm 2025, công tác tiếp nhận - cứu hộ - chăm sóc - kiểm tra sức khỏe - tái thả tại Phong Nha - Kẻ Bàng được triển khai đồng bộ, đúng quy định, góp phần quan trọng vào bảo tồn đa dạng sinh học. Kết quả đạt được cho thấy sự chủ động thích ứng trong bối cảnh quản lý có nhiều thay đổi, đồng thời khẳng định vai trò phối hợp của các lực lượng và các tổ chức đồng hành.

Nhưng hơn hết, cứu hộ là một “cửa sổ” rất thật: qua những cá thể được đưa về, chúng ta thấy rõ rừng đang chịu áp lực ra sao. Và cũng qua những lần tái thả, chúng ta biết tự nhiên vẫn còn khả năng ôm các loài trở lại – nếu con người biết dừng lại đúng lúc.

Một số hoạt động cứu hộ, chăm sóc, tái thả năm 2025:

Tiếp nhận Khỉ đuôi lợn từ cơ quan chức năng

Kiểm tra sức khỏe động vật

Phối hợp với cơ quan chức năng tái thả động vật vào môi trường tự nhiên

Vĩnh Lệ